Przypadki – Удвоен предмет

W macedońskiej gramatyce przypadki, tak jak je rozumiemy w języku polskim, nie istnieją. Nie ma słynnej kolumny, którą znamy ze szkoły podstawowej: N D C B N Ms W Dzięki temu nie trzeba się wysilać plącząc się w gąszczu różnorodnych końcówek, ale, ale – nie jest tak prosto;) … żeby nie było “kali mieć”

него го сакам, неа ја сакам, – kocham (jego) go, kocham ją

ја гледам мачката кога седи на скалите- widzę (ją) kotkę gdy siedzi na schodach

ги спомнувам минатите времиња – wspominam (je) minione czasy

W języku macedońskim rolę naszych: dopełniacza, biernika i celownika pełnią zaimki osobowe, które pełnią magiczną rolę określania/wskazywania podmiotu, którego dotyczy sentencja. W poniższej tabelce znajdziecie owe zaimki wraz z przybliżonym tłumaczeniem, a pod tabelką – przykładowe znania. ~~ oznacza, e jest to przybliżenie znaczenia, a nie odpowiednik gramatyczny.

ZAIMKI OSOBOWE

	~~Dopełniacz, Biernik			~~Celownik
	długa	krótka		długa	któtka
Јас	мене	ме	mnie	мене	ми	mi
ти	тебе	те	ciebie	тебе	ти	tobie
Тој	него	го	jego (go)	нему	му	jemu
Таа	неа	ја	ją, jej	нејзе	ѝ	jej
Тоа	него	го	jego (go)	нему	му	jemu
Ние	нас	нè	nas	нам	нѝ	nam
вие	вас	ве	was	вам	ви	wam
тие	нив	ги	ich	ним	им	im

1. мене ме боли главата – boli mnie głowa
2. тебе нема да те видам кој знае колку време – nie zobaczę cię kto wie jak długo
3. него го нервира кога викате – denerwuje go kiedy krzyczycie
4. неа ја сакаат многу бидејќи таа е многу добра личност – bardzo ją lubią/kochają, ponieważ jet bardzo dobrą osobą
5. него нема да го земете на одмор летоска? – nie zabierzecie go na wakacje tego lata?
6. нас нè интересираат проблемите на нашите комшии – iteresują nas problemy naszych sąsiadów
7. вас не сакам да ве навредам ама не се однесувате правилно – nie chcę was obrazić ale nie zachowujecie się poprawnie
8. не сум ги видела повеќе од два месеци – nie widziałam ich od dwóch miesięcy

Formy: długa i krótka mogą występować razem, można też w mowie potocznej, używać jedynie formy krótkiej zaimka, gdyż w praktyce to właśnie krótka forma „wskazuje” na podmiot, którego dotyczy dopełnienie zdania.

* мене ме = ме, тебе те=те, него го=го…

Np.:

1. ме боли главата

2. нема да те видам

Nie powiemy natomiast „мене боли главата”; albo мене ме, albo ме

Jeśli chcemy odpowiedzieć sobie na pytanie „komu? Czemu?” coś się dzieje, wydarza, wydaje…itd, użyjemy zaimków z drugiej części tabelki.:

1. (мене) ми се спије кога возам во темнина – chce mi się spać kiedy prowadzę (auto) w ciemności
2. дали ти се оди тебе на прошетка? (ти се оди на прошетка?) – chce ci się iść na spacer? Masz ochotę na spacer?
3. (нему) му ја поклонив мајцата за да му остане спомен – dałem mu tę koszulkę/bluzkę, żeby została mu na pamiątkę
4. (нејзе) ѝ се јади на другарка ми, ќе треба да изготвам нешто – mojej koleżance chce się jeść, muszę coś ugotować
5. дај му го на детево, нека си поигра – daj go dziecku, niech się pobawi
6. не нѝ треба (нам) ништо повеќе од она што го имаме – nie trzeba nam niczego więcej niż to, co mamy
7. дали ви се допаѓа во Полска? Дали вам ви се свиѓа во Полска? – czy podoba wam się w Polsce?
8. им реков за да дојдат побрзо – powiedziałam im żeby przyszli szybciej

Podobnie jak w poprzednim przypadku, w zdaniu, szczególnie w mowie potocznej, można użyć jedynie formy krótkiej:

Np.: нему му = му

Stosowanie obu form ma sens, ponieważ „dookreśla”. Wyobraźmy sobie taką sytuację. Siedzimy w grupie kilku osób i nagle ktoś mówi:

- „ѝ се јади” – chce jej się jeść

- nie wiemy o kogo chodzi i pytamy „на кој?” – komu?

- wtedy ktoś wskazując na daną osobę mówi „нејзе” – jej

Mógłby też od razu powiedzieć: нејзе ѝ се јади – jej się chce jeść

Tagi: Удвоен предмет, gramatyka macedonska, język macedoński, zaimki osobowe