Czas przyszły

Przyszedł w końcu czas, by nauczyć się mówić o przyszłości:) Jak zwykle postaram się jasno i w skrócie, lecz z dużą ilością przykładów.

Mówiąc o czynnościach z przyszłości, przed czasownikiem odmienionym odpowiednio do liczby i osoby dodajemy partykułę ќе (czytaj: “kje” *w Prilepie czytają “će”).

1.Јас ќе одам во Полска – wybieram się do Pl 2.Ти ќе одиш кај мене – będziesz iść do mnie 3.Тој/Таа ќе оди со нас – pójdzie z nami

1.Ние ќе одиме во кафич- będziemy iść do kawiarni 2.Вие ќе одите на одмор- wybierzecie się na urlop 3.Тие ќе одат да спијат-pójdą spać

Тоше Проески – ИГРИ БЕЗ ГРАНИЦИ

Po długiej przerwie, witam nostalgicznie-muzycznie:) Zapraszam do posłuchania

…i do zapoznania się z tekstem:

Стани моме да заиграш

Poveli:)

Стани моме да заиграш (wstań dziewczę by zatańczyć; моме jest formą zwrotną starego słowa момa-dziewczyna)

да те гледам весел јас, (bym patrzył na ciebie wesoły)

чифте, чамче игриво (staaaare słowa odnoszące się do rodzajów tańca, pojęcia nie mam co to jest dokładnie)

наше оро убаво. 2х (nasze ładne/piękne oro *oro-ogólna nazwa na taniec bałkański, tańczony w kręgu; jest wiele rodzajów ora:))

О панинанинај нинај нај

нинанај мило моме нинанај 2х (мило моме – czyli miłe dziewczę; wszystko inne to pananaj przyśpiewka)

Изви моме снагата ти (rozwiń/wznieś dziewczę swoją energię/figurę )

твојта снага убава, (twoją piękną figurę/ciało)

да те гледам да пејам (bym mógł patrzeć na ciebie i śpiewać)

оти само еднаш живеам. 2х (bo tylko raz żyję)

О панинанинај нинај нај

нинанај мило моме нинанај. 2х

Само еднаш се живее (tylko raz się żyje)

н’ овој живот лажовен, (w tym życiu kłamliwym)

дур сум сум жив да се радвам (dopóki jestem, żywy by się radować)

и да умрам да не жалам. 2х (i gdy umrę by nie żałować)

О панинанинај нинај нај

нинанај мило моме нинанај. 2х

W piosence jest dużo słów staromacedońśkich, któych w dzisiejszym języku potocznym praktycznie się nie używa, jak np. moma-dziewczyna; obecnie “moma” spotyka się w zestawieniu “stara moma” co oznacza starą pannę.

słowo “snaga” nie ma dokładnego tłumaczenia; to swoista cecha piękna, zawierająca w sobie figurę, energię, ciało, mięśnie, kształt.

uczymy się śpiewająco; junacko i ludowo, z “Море сокол пие”

Odpowiadając na prośbę czytelnika o turecko brzmiącym pseudonimie, dziś znów pouczymy się śpiewająco Tym razem македонска народна (народен – ludowy) песна „Море сокол пие”. Do posłuchania tradycyjnie zapraszam na http://www.youtube.com/watch?v=3UG4n7aGRak

бев, бевме – czas przeszły imperfekt; Milice.

Czas przeszły niedokonany (минато определено несвршено време – имперфект), podobnie jak w języku angielskim stosujemy by wyrazi: działanie, które miało miejsce w określonym czaasie w przeszłości, lub kilka razy się powtarzało w przeszłości. W praktyce, najczęściej używamy tego czasu do opowiadania różnych historii.

Poniżej odmiana czasownika “być”:

еднина	множина
Бев – byłam/byłem	Бевме - byliśmy
Беше – byłeś/łaś	Бевте – byliście/łyście
Беше – był/a/o	Беа – byli/ły

Formy czasu przeszłego innych czasowników tworzymy dodając do tematu końcówkę czasu przeszłego, prawie identyczną jak w “być”. jak pewnie pamiętasz, w języku macedońskim są trzy grupy czasowników: -a grupa, -i grupa i -e grupa. W pzrypadku czasu Imperfekt, różnią się między sobą końcówki 3 osoby liczby mnogiej; pozostałe są identyczne.

среќен Велигден на сите!

Велигден или Ден на Воскресението Христово е најважниот верски празник во православниот календар, кој од 1900 до 2100 година се паѓа помеѓу 4 април и 8 мај.

Христијанските верници со овој празник го прославуваат воскреснувањето на Исус Христос по неговата смрт со распнување околу 27-33 година н.е.

времето е убаво!

Po długiej przerwie czas na słów kilka; odmarzam po zimie, wybaczcie długie zaniedbanie strony:)

słońce – сонце, księżyc – месечина, obłok/i -облок/облаци , deszcz -дожд , śnieg – снег, pada deszcz – врне (врне дожд), ciepło – топло , słonecznie – сончево, gorąco – жешко, zimno – ладно, zimno mi na kilka sposobów: мене ми е ладно, ми студи, ладно ми е, смрзнав (zmarzłam).

wiosna – пролет , lato – лето , jesień – есен , zima – зима.

Конечно е пролет, во Скопје е топло и сончево. Се надевам нема да залади повеќе. – Wreszcie jest wiosna, w Skopje jest ciepło i słonecznie. Mam nadzieję że już się nie ochłodzi.

Wiedza internetowa o wiośnie na macedońskich stronach:

Жените се поплодни во пролет, тврдат израелските научници -kobiety są bardziej płodne wiosną, twierdzą izraelscy naukowcy

пролетта е време за љубов – wiosna to czas miłości (twierdzą autorzy na forum)

Го делите ли мислењето дека во пролет се будат и чувствата? – Czy podzielacie myślenie, że wiosną budzą się także uczucia? (zwróć uwagę na konstrukcję pytającą zdania – partykuła “li” oraz na określoność myślenia i uczuć – partykuła “-to, -ta”)

Czas przeszły

Rodzajów czasu przeszłego jest kilka, dziś pierwszy z nich, troszkę przypominający angielski praesent perfect; mówi o przeszłości nie określonej dokładnie czasowo, albo o przeszłości oddalonej w czasie, mającej jakiś wpływ na teraz.

Јас сум била во Охрид. – Byłam w Ohrydzie

Idę do, na, w… różne kombinacje z одам.

Podobnie jak w języku polskim, czasownik „iść” w języku macedońskim występuje w różnych konfiguracjach, łącząc się z innymi czasownikami, rzeczownikami etc. najczęściej za pomocą różnych przyimków. „Odam” oznacza „iść” nie tylko w sensie dosłownym (jako chodzenie) ale też jako „przemieszczać się”, „jechać”, „podróżować”.W poniższej tabelce znajdziesz różne kombinacje:

Czas przyszły

Mówienie  o przyszłości w języku macedońskim nie powinno Ci przysparzać problemów; czas przyszły tworzy się poprzez dodanie przed czasownikiem partykuły ќе; tak mała partykuła ma wariacje fonetyczne – w większości Macedonii (np. w Skopje) wymawia się ją z miękkim “kj” (kje odam), natomiast w Prilepie brzmi jak polskie “ć” (će odam).

Odmieńmy czasownik „iść”:

1. јас ќе одам – pójdę, będę iść 2. ти ќе одиш 3. тој/таа/тоа ќе оди

1. ние ќе одиме 2. вие ќе одите 3. тие ќе одат

Kilka przykładów zdań z innymi czasownikami: